Przejdź do treści głównej

Skrei - 10 ważnych pytań

Skrei - 10 ważnych pytań

Najważniejsze pytania i odpowiedzi na temat Skrei'a - Norweskiego Dorsza z Morza Arktycznego

1. Jaka jest różnica między Skrei'em a dorszem?

Obie ryby, Skrei oraz dorsz, należą do gatunku Gadus morhua. Jak sama nazwa wskazuje, norweski dorsz przybrzeżny żyje w stałych miejscach wzdłuż wybrzeża Norwegii, podczas gdy arktyczny dorsz zimowy – Skrei, od ok. 5 do 7 roku życia każdego roku odbywa długą wędrówkę z Morza Arktycznego aż do norweskiego archipelagu Lofoty, aby złożyć ikrę. Ponadto Skrei jest dłuższy i cięższy niż dorsz. Charakteryzują go również też długie wąsy przy podbródku. Kształt głowy Skrei'a jest bardziej spiczasty. Aktualne badania naukowe pokazują, że obie ryby różnią się od siebie także pod względem genetycznym. W naturze nie dochodzi do krzyżowania obu gatunków.

2. Dlaczego Skrei wędruje?

Zanim Skrei osiągnie dojrzałość płciową, czyli od 5 do 7 roku życia, żyje w lodowatym Morzu Barentsa. W celu złożenia ikry Skrei preferuje cieplejsze regiony, jak na przykład wody wokół archipelagu Lofotów i wysp Vesteralen, które dzięki docierającemu tam Golfsztromowi, na optymalnej dla Skrei'a głębokości od 40 do 100 m osiągają temperatury między 4 a 6°C. Skrei składa średnio od 2,5 do 5 milionów jajeczek w jednym sezonie. I tak Skrei (w języku staronorweskim nazwa ta oznacza Wędrownika) już od wielu setek lat, każdego roku wyrusza zimą w swoją daleką podróż z Morza Barentsa w kierunku północnego wybrzeża Norwegii. Łącznie Skrei przemierza przy tym do 1 000 kilometrów w jedną stronę.

3. Dlaczego Skrei jest dostępny jedynie od stycznia do kwietnia?

Dojrzały płciowo Skrei rusza w połowie grudnia w swoją długą podróż z Morza Barentsa w kierunku północnego wybrzeża Norwegii, gdzie dociera po przepłynięciu wielu setek kilometrów, na początku stycznia. I to właśnie wtedy rozpoczyna się w Norwegii sezon połowów Skre'ia. Po tarle, które ma miejsce głównie w marcu, w kwietniu Skrei wyrusza w podróż powrotną w kierunku Morza Barentsa. Tym samym, 30 kwietnia kończy się również sezon na Skrei'a.

4. Czy populacja dorsza norweskiego ma się dobrze?

Populacja arktycznego dorsza atlantyckiego, do której zalicza się także Skrei, jest dziś największa i najstabilniejsza na świecie. Efekt ten jest wynikiem zrównoważonej polityki rybołówstwa w Norwegii. Pod koniec lat 80. i na początku lat 90. XX w. populacja dorsza norweskiego była zagrożona. Norwegowie – jako jedna z pierwszych nacji – stworzyli wówczas koncepcję zrównoważonego rozwoju, która służy dziś za wzór w skali światowej. W ramach tej koncepcji stosuje się wyważone kwoty połowowe w połączeniu z zakazem odrzutów, zmniejszenie floty, surowe przepisy dotyczące metod połowu, jak również bieżące kontrole, dokonywane przez wiele różnych służb. Koncepcja ta z jednej strony oznacza dla rybaków szereg wyzwań, z drugiej zaś strony spowodowała ponowny wzrost populacji dorsza do takich rozmiarów, że każdy rybak szybko dostrzegł korzystną korelację pomiędzy ostrzejszymi uregulowaniami a bardziej zyskownymi połowami. Już w połowie lat 90. XX w. masa złożonej ikry wzrosła do 200 000 ton. Dziś szacuje się masę złożonej ikry na 1,5 miliona ton rocznie.

5. Czy populacja Skreia jest stabilna?

Skrei norweski należy do największej i najstabilniejszej populacji dorsza na świecie. W tegorocznym sezonie kwota połowu dla „północno-wschodniego, arktycznego szczepu dorsza”, do którego zalicza się również Skrei, wynosi 993 000 ton. Kwota ta pokazuje, jak skuteczna jest zrównoważona polityka rybołówstwa w Norwegii. Norwegia i Rosja dzielą między siebie kwotę połowów, przy czym na Norwegię przypada ok. 413 000 ton Skrei'a.

6. Jaka jest wartość odżywcza Skrei'a?

Skrei jest bardzo chudą, silnie umięśnioną rybą, co jest efektem jego długiej podróży. Jego mięso charakteryzuje się wysoką zawartością wielonienasyconych kwasów tłuszczowych Omega-3 – posiłek złożony ze Skrei'a pokrywa dzienne zapotrzebowanie człowieka na tą cenną substancję. Na 100 g ryby przypada tylko 0,6 g tłuszczu. Skrei jest bogaty w białko (16,9 g na 100 g mięsa ryby). Jest ponadto doskonałym źródłem selenu, sodu, potasu i jodu.

7. Czy Skrei zawiera jakiekolwiek szkodliwe substancje?

Norweski niezależny państwowy Instytut Badań nad Żywnością i Rybami (NIFES) od roku 2009 przebadał około 2 200 dorszy z 80 różnych obszarów połowowych pod kątem zawartości szkodliwych substancji. Wyniki jasno i wyraźnie pokazują, że dorsz norweski jest zdrowym i bezpiecznym produktem spożywczym o śladowej zawartości substancji szkodliwych. Wszystkie wartości plasują się znacznie poniżej ustawowych wartości granicznych UE.

8. Co oznacza symbol Skrei'a?

Wyłącznie arktyczny dorsz zimowy pierwszej klasy, złowiony a następnie przerobiony i opakowany zgodnie z ustalonymi, surowymi regułami urzędowej normy jakości (NS 9406: 2013), otrzymuje wyjątkowy certyfikat jakości i może nosić nazwę Skrei®. I tak Skrei przykładowo może być łowiony tylko przy pomocy linki haczykowej lub na wędkę, a po złowieniu musi wykrwawić się całkowicie w bieżącej wodzie morskiej. Od momentu złowienia do gotowego zapakowania nie może upłynąć więcej niż 12 godzin. Temperatura chłodzenia musi wynosić stale pomiędzy 0 a 4°C. Skreia można kłaść jedynie na lodzie, nie wolno go przykrywać. Skrzynia na ryby może ważyć maksymalnie 15 kilogramów.

Certyfikat jakości mogą przyznawać wyłącznie norweskie zakłady produkcyjne, które uzyskały certyfikat zakładu produkcyjnego Skreia od niezależnych podmiotów trzecich. Obecnie w Norwegii istnieje 49 certyfikowanych zakładów produkcyjnych Skrei'a. Od 2005 r. Skrei jest marką chronioną.

9. Jakie czynniki wpływają na dostępność Skrei'a?

Dostępność zależy przede wszystkim od warunków pogodowych. W okresie zimowym zła pogoda może uniemożliwić rybakom wypływanie na połowy. Istotne są także warunki klimatyczne. Czas i miejsce przybycia Skrei'a na łowiska zależy od temperatury wody i zasolenia morza.

10. Jak długo trwa transport świeżo złowionego Skrei'a z Norwegii do Polski?

Ponieważ ryby są odławiane z morza żywe, odkrwawiane, a następnie należycie przetwarzane i przechowywane w stałej niskiej temperaturze ok. 0°C, zachowują one odpowiednią jakość nawet 12 dni od daty złowienia. Jeżeli na jakimkolwiek etapie ryba znajdzie się poza chłodnią, ma to natychmiastowy ujemny wpływ na jej jakość. Ważne jest, aby ryba Skrei była przechowywana w stałej niskiej temperaturze.